donderdag 14 november 2013

I deel 2


Inscripties:        Er zijn Fenicische, Punische en Neo‑Punische inscripties teruggevonden, die veelal opgenomen zijn in CIS I ‑Paris 1888. Uit het westelijk deel van de Middellandse zee zijn

o.a.8 belangrijke Fenicische inscripties teruggevonden, die iets meer zeggen dan de gewone wijdingsformule:

CIS 144, 145, 146 van Nora.

CIS 162, 163 van Bosa.

RES 1914 en SS 14 uit Spanje.

1 inscriptie uit Sulci.

Al deze inscripties stammen uit de periode 9e‑6e eeuw. Pietro Magnanini heeft de Fenicische inscripties vanuit het oosten vastgelegd in:"Le iscrizioni fenicie dell'oriente", Instituto di studi del

vicino oriente‑Roma 1973. In ZK DL3,boek 18, Overzichten staan de voornaamste resultaten vermeld. Helemaal aan de andere kant van de Middellandse zee zijn de Fenicische en Punische inscripties verzameld door M G G Amadasi in "Le iscrizioni fenicie e puniche delle colonie in occidente", Instituto di studi del vicino oriente‑Roma 1967:

L Garland en J Février verzamelen in 1966 de inscripties van Marokko in "Inscriptions Antiques du

Maroc", Paris. In 1980 verschijnt van H F Rochinsky "Die Punische Inschriften" in DIE NUMIDER.

Voorts zijn vele kleinere publicaties van belang zoals:

‑Two archaïc inscriptions on clay objects from Byblus, F M Cross/P K McCarter‑RSF 1973.

‑Un' iscrizione fenicia da Cipro, V Karageorghis in RSF 1973.

‑Discoveries at Karatepe, J Oberman, Yale1948.

‑Sull' iscrizione funeraria RES 1208 da Kition, M G G Amadasi‑RSF 1973.

‑Die Mikiwan inschrift aus Cherchell, H Rochinsky.

‑L'inscription néopunique de Mactar KAI 145, A v d Branden‑RSF 1973.

‑Nora,nouvelle lecture d'une inscription Phénicienne,M A Dupont‑Sommer in CRAI 1948.

‑Inscription punique de Pyrgi, M A Dupont‑Sommer.

‑Inscription sigillaires ouest sémitique, P Bordreuil, Syria 1975.

‑L'inscription Phénicienne de Tartous, J Teixidor in Syria 1979.

Tenslotte zij nog het omvattende werk vermeld van A Berthier en R Charlier over de "Le sanctuaire

punique d'El‑Hofra à Constantine. Hier worden 281 Punische en Neo‑Punische inscripties uit alleen

El‑Hofra al behandeld.

 

FENICISCHE INSCRIPTIES IN PALESTINA

Tell Dan
1
Lb*lpt.
Baälpt.
7e
Akzib
2
L*msk
Amiska?
7e
Akzib
3
L*bdšmš bn ‘šy
Abdshamash, zoon van Ishay?
6e
Akzib
4
Lzkrm lk
Zakarmi?
c.600
Akzib
5
L*m’ hnsk
Amo de stichter
7e
Akzib
6
[l?]’dnmlk
Adonmilk
6e
Akzib
7
Grb*[l]
Gerbaäl
8e
Hazor
8
.?]’w’[?.
Awa?
9e
Hazor
9
L’y[?..
Aya?
9e
Hazor
10
Bt z/h
 
8e
Hazor
11
..?]tt’[?..
 
9e
Hazor
12
lmkbrm
Makbiram?
8e
Hazor
13
Grb*[l] bn ‘lm[..]
Gerbaäl, zoon van Elim...
 
Hazor
14
..?M]š’zšl[m?.
Deze verkoop is betaald
10e-9e
Hazor
15
..].št.rw.[..
.. heeft geschreven...
6e
Hazor
16
Gh.[..
 
8e
Hazor
17
?s.?
 
8e
Hazor
18
spr
schrijver
8e
Hazor
19
lpdy
Pady/padaï
732 v.C.
Tell el-Fukhar
20
‘š’
Asha
 
Tell el-Fukhar
20bis
Lgd[?]
Gad
 
Tell Keisan
21
Lb’ [..
 
2e
Tell Keisan
22
‘l
 
650-580 v.C
Tell Keisan
23
‘lg
 
 
Karmel
24
... ‘š]mn bn *bd’sr[..
..] *bd’lm bn ‘rš [..
..] hspr wb*lyt[n..
Esh]moen, zoon van  Abdosir
Abdélim, zoon van Arish
De schrijver en Baälyaton
3e-2e
Shiqmona
25
Bn mtn b xxiii ii lmlk
[h.]mr yn gt krml t.
Zoon van Mattan in 25e jaar v/d koning
Ontkiemende [w]ijn van Gat Karmel
323-322 v.C.
Shiqmona
26
Bn mtn b xxiii ii lmlk
h.mr yn t gt krm[l]
Zoon van Mattan in 25e jaar v/d koning
Goede ontkiemende wijn van Gat Karmel
323-322 v.C
Shiqmona
27
..bx]x iii ii lml[k
In het 25e jaar v/d koning
 
Shiqmona
28
    B?
 
 
Shiqmona
29
     ‘?
 
 
Shiqmona
30
.... l[gr*š]trt bn
Gerashtarte, zoon van
 
Shiqmona
31
..?]lbp[?.
 
5e-4e
Shiqmona
32
..] zh.t.ykl[..
 
5e-4e
Shiqmona
33
..] š’šm’[d]n... ] bn qnm’
 
8e
Shiqmona
34
*bd’/y
Abdo/y
5e-4e
Shiqmona
35
Gr/d
Ger/Gad
8e
Shiqmona
36
Lmlk’l
Milkièl?
8e
Shiqmona
37
B*l
Baäl
12e
Shiqmona
38
Lytngh.w bn s..[‘]š
Pl ytnb*l bn sth.r tbrk
Yaton, zoon van ....
Dat heeft gemaakt Yatonbaäl, zoon van  ..., dat hij hem zegene (verafgood?)
4e-3e
Dor
39
lzbl
Zebul
3e-2e
Megiddo
40
?] l ‘bth
Abittoh?
8e
Megiddo
41
z
 
 
Megiddo
42
B/n
 
9e
Megiddo
43
R/q
 
 
Tell Zerror
42
B*l*l hmk[r
Baäliel? De koop(man)?
8e
Samaria
43
lmkrm
Milkiram
c.750 v.C
Samaria
44
13 letters
w.v. een Z=8e eeuw Anderen?
 
Bat Yam
45
Lb*ls.lh.
Baälshilloh/Baälsélah.?
c.300
Azor
46
lšlmy
Shalmay
7e
Beth Shmesh
47
‘h.k
Ahik?
 
Nebi Yunis
48
[n]s.b mlk ‘š ndr wytn
h*rkt ‘š bd’ bn bd’ s l’dnnm l’šmn šm’ dny bn bd’s wšm bn šm wšlm bn bd’w*bdmlk bn *bd’ šmn
[s]tèle molk die heeft gewijd en gegeven door hun geldelijke persoonlijke bijdrage van Abdo, zoon van Abdis aan hun meester Eshmoen, Shemadony, zoon van Abdis en Shema, zoon van Shema en Sillem, zoon van Bodo en Abdmilk, zoon van Abdeshmoen
3e-2e
Ashdod
49
ldqqrt
 
 
Tell Gemmeh
50
lbmlk
Bomilk
8e
Tell Gemmeh
51
..] ‘b*n’rb[.. ..]
Baéna, chef
3e
Kunteilat-Arjud
52
 
 
8e
Kunteilat-Arjud
53
 
 
8e
Kunteilat-arjud
54
 
 
8e
Kunteilat-arjud
55
 
 
8e
Tell el-Kheleifeh
56
*[bd]ms’ + bd’š[m]n + ‘bšlm + šlmlh.y + šmrbl + ps’ + knšy + bdrsp
A[bd]masa + Abdesh[m]oen + Abishalem + Shalemlahay + Shemonbaäl + Pasa + Kanishay + Bodreseph
5e-4e
Tell el-Kheleifeh
57
?]’rš + ?]r’
..Arish + ..ra
5e
Samaria
58
Rb* ns.p + rb* š<q>l
Een kwart van ns.p + een kwart van she<q>el
8e
Samaria
59
h.ms
vijf
8e
Askalon
60
 
 
4e
Askalon
61
Šql + plg rb*
Sheqel + vierde gedeelte
8e
Eilabun
62
im
 
 

 

FREKWENTIE PER PLAATS

Shiqmona              14

Hazor                     12

Akzib                      6             Ez-Zib

Samaria      5

Kunteilat-arjud       4

Tell Keisan            3

Tell el Fukhar        2             Akko

Megiddo                2              Tell el-Mutesselim

Tell Gemmeh         2

Tell el-Kheleifeh    2

Askalon                 2

Tell Dan                 1

Dor                         1             Tanturah

Tell Zeror                1

Bet Yam                 1

Azor                        1

Beth Shemesh       1

Nebi Yunis             1

Ashdod      1

Eilabun                   1

===============

totaal                      62

 

35.12.RIVISTA DI STUDI FENICI  Roma, 1979      Consiglia nazionale  delle ricerche

     ‑Les inscriptions                             B.Delavault    

      phéniciennes de Palestine

 

Naar tijd

Shiqmona
37
B*l
Baäl
12e
Shiqmona
37
B*l
Baäl
12e
Hazor
14
..?M]š’zšl[m?.
Deze verkoop is betaald
10e-9e
Hazor
8
.?]’w’[?.
Awa?
9e
Hazor
9
L’y[?..
Aya?
9e
Hazor
11
..?]tt’[?..
 
9e
Megiddo
42
B/n
 
9e
 
 
 
 
 
Akzib
7
Grb*[l]
Gerbaäl
8e
Hazor
10
Bt z/h
 
8e
Hazor
12
lmkbrm
Makbiram?
8e
Hazor
16
Gh.[..
 
8e
Hazor
17
?s.?
 
8e
Hazor
18
spr
schrijver
8e
Shiqmona
33
..] š’šm’[d]n... ] bn qnm’
 
8e
Shiqmona
35
Gr/d
Ger/Gad
8e
Shiqmona
36
Lmlk’l
Milkièl?
8e
Megiddo
40
?] l ‘bth
Abittoh?
8e
Tell Zerror
42
B*l*l hmk[r
Baäliel? De koop(man)?
8e
Tell Gemmeh
50
lbmlk
Bomilk
8e
Kunteilat-Arjud
52
 
 
8e
Kunteilat-Arjud
53
 
 
8e
Kunteilat-arjud
54
 
 
8e
Kunteilat-arjud
55
 
 
8e
Samaria
58
Rb* ns.p + rb* š<q>l
Een kwart van ns.p + een kwart van she<q>el
8e
Samaria
59
h.ms
vijf
8e
Askalon
61
Šql + plg rb*
Sheqel + vierde gedeelte
8e
Samaria
43
lmkrm
Milkiram
c.750 v.C
Hazor
19
lpdy
Pady/padaï
732 v.C.
Tell Dan
1
Lb*lpt.
Baälpt.
7e
Akzib
2
L*msk
Amiska?
7e
Akzib
5
L*m’ hnsk
Amo de stichter
7e
Azor
46
lšlmy
Shalmay
7e
Tell Keisan
22
‘l
 
650-580 v.C
Akzib
4
Lzkrm lk
Zakarmi?
c.600
Akzib
3
L*bdšmš bn ‘šy
Abdshamash, zoon van Ishay?
6e
Akzib
6
[l?]’dnmlk
Adonmilk
6e
Hazor
15
..].št.rw.[..
.. heeft geschreven...
6e
Tell el-Kheleifeh
57
?]’rš + ?]r’
..Arish + ..ra
5e
Shiqmona
31
..?]lbp[?.
 
5e-4e
Shiqmona
32
..] zh.t.ykl[..
 
5e-4e
Shiqmona
34
*bd’/y
Abdo/y
5e-4e
Tell el-Kheleifeh
56
*[bd]ms’ + bd’š[m]n + ‘bšlm + šlmlh.y + šmrbl + ps’ + knšy + bdrsp
A[bd]masa + Abdesh[m]oen + Abishalem + Shalemlahay + Shemonbaäl + Pasa + Kanishay + Bodreseph
5e-4e
Askalon
60
 
 
4e
Shiqmona
25
Bn mtn b xxiii ii lmlk
[h.]mr yn gt krml t.
Zoon van Mattan in 25e jaar v/d koning
Ontkiemende [w]ijn van Gat Karmel
323-322 v.C.
Shiqmona
26
Bn mtn b xxiii ii lmlk
h.mr yn t gt krm[l]
Zoon van Mattan in 25e jaar v/d koning
Goede ontkiemende wijn van Gat Karmel
323-322 v.C
Bat Yam
45
Lb*ls.lh.
Baälshilloh/Baälsélah.?
c.300
Shiqmona
38
Lytngh.w bn s..[‘]š
Pl ytnb*l bn sth.r tbrk
Yaton, zoon van ....
Dat heeft gemaakt Yatonbaäl, zoon van  ..., dat hij hem zegene (verafgood?)
4e-3e
Tell Gemmeh
51
..] ‘b*n’rb[.. ..]
Baéna, chef
3e
Karmel
24
... ‘š]mn bn *bd’sr[..
..] *bd’lm bn ‘rš [..
..] hspr wb*lyt[n..
Esh]moen, zoon van  Abdosir
Abdélim, zoon van Arish
De schrijver en Baälyaton
3e-2e
Nebi Yunis
48
[n]s.b mlk ‘š ndr wytn
h*rkt ‘š bd’ bn bd’ s l’dnnm l’šmn šm’ dny bn bd’s wšm bn šm wšlm bn bd’w*bdmlk bn *bd’ šmn
[s]tèle molk die heeft gewijd en gegeven door hun geldelijke persoonlijke bijdrage van Abdo, zoon van Abdis aan hun meester Eshmoen, Shemadony, zoon van Abdis en Shema, zoon van Shema en Sillem, zoon van Bodo en Abdmilk, zoon van Abdeshmoen
3e-2e
Tell Keisan
21
Lb’ [..
 
2e

 

Nog niet in tijd ondergebracht

Hazor
13
Grb*[l] bn ‘lm[..]
Gerbaäl, zoon van Elim...
 
Tell el-Fukhar
20
‘š’
Asha
 
Tell el-Fukhar
20bis
Lgd[?]
Gad
 
Tell Keisan
23
‘lg
 
 
Shiqmona
27
..bx]x iii ii lml[k
In het 25e jaar v/d koning
 
Shiqmona
28
    B?
 
 
Shiqmona
29
     ‘?
 
 
Shiqmona
30
.... l[gr*š]trt bn
Gerashtarte, zoon van
 
Megiddo
41
z
 
 
Megiddo
43
R/q
 
 
Samaria
44
13 letters
w.v. een Z=8e eeuw Anderen?
 
Beth Shmesh
47
‘h.k
Ahik?
 
Ashdod
49
ldqqrt
 
 
Eilabun
62
im
 
 

 

RANGSCHIKKING PER EEUW

12E          2XX

11E         

10E-9E     1X

9E            4XXXX

8E            21XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

7E            5XXXXX

6E            4XXXX

5E            1X

5E-4E       4XXXX

4E            3XXX

4E-3E       2XX

3E            1X

3E-2E       2XX

2E            1X

 

?              14XXXXXXXXXXXXXX

 

Inscripties (neopunisch) c.700 stuks

Zie: Boek 263.NAMES IN NEO-PUNIC INSCRIPTIONS

Proefschrift. Karel Jongeling. 19-01-1984. Rijksuniversiteit Groningen. Een compleet overzicht.

Kaarten en afbeeldingen



 

Insubriërs:         Keltische stam in de Povlakte, die zich verzet tegen de Romeinen. Zij verbinden zich met Hannibal en met Hasdrubal in de tweede Romeins‑Carhaagse oorlog.

 

Iol:                Plaats op de noordkust van Algerije (Cherchell). Door M Lassus werden opgravingen verricht op het  eilandje Joinville in 1960 en hij vond daar Punisch materiaal uit de 4e en 3e eeuw.

Tevens een godheid, die genoemd wordt in een verdrag van Hannibal met Philippus V: Y’L.

 

Iomnium:            De plaats Tigzirt op de Algerijnse kust, die door de Puniërs werd geoccupeerd.

Bekend van een Punische inscriptie en verering van Saturnus -> Baal Hammon.

 

Ionië                BK2. Streek van rebellie tegen de Perzen. De opstand wordt met behulp van de Fenicische vloot gedempt.

 

Irqata:             Fenicische plaats nabij Arvad. De plaats wordt genoemd in de Assyrische annalen.

 

Ischia              BK2: vindplaats

afbeelding



Isis:                 als Hathor. Er zijn Isis priesteressen. Er is een beeld van Solus.

afbeelding



Israëlieten:       12 stammen, die tegen het eind van het 2e millennium het land Kanaän gaan bevolken.

kaart



Israël-stèle       BK2

 

Israëlieten        BK2

 

Israël-zegels:   Zie: I Sigilli del regno di Israele, G.Gabini, OA XXI, 1982.

 

Issakar             Hebreeuwse stam         BK2 

 

Isserlin B S J:     Auteur van o.a:"Some common features in Phoenician and punic townplanning" in RSF 1973.

 

Isis van Solus: beeld

 

Issus:              Plaats aan de gelijknamige golf, waar Alexander de Perzen versloeg in 333.

kaart



ISVO:               Afkorting voor Instituto di studi del vicino oriente van de universiteit van Rome. Dit instituut heeft vele publicaties over de Feniciërs/Puniërs tot stand gebracht.

 

Italië:               Map 2.31.Studien zur Aeltesten Fr.von Bissing  Kultur Italiens: Karthago und sein Griechischen und Italienischen Beziehungen

kaart



Ithanos:            Plaats op de oostkust van Kreta. De haven is in gebruik geweest door de Feniciërs in vooral de periode 1200‑800.

kaart



Ithobaäl:          ’tb*l: Baal is met hem. Tubail (akk) Itibalis (lat).

1.zoon van Ahiram van Byblos in 12e of 10e eeuw v.C    KAI 1 = TSSI III,4

afbeelding



2.Priester‑koning van Tyrus tussen 891 en 859. > ’tb*l

Volgens de geschiedenis van Josephus heeft hij de laatste koning in de lijn van Hiram de Grote(=Phales of Phelles) hebben vermoord. Ithobaäl sticht Auza op de Afrikaanse kust en voegt

 Botrys toe aan zijn stadskoninkrijk. Zijn dochter is Izebel, die met Achab huwt en met hem van 875 tot 853 regeert over Israël. Ithobaäl wordt 68 jaar (922 ‑854). Hij onderhoudt goede betrekkingen met Ben‑Hadad van Aram. De handel met het Assyrische rijk wordt opgevoerd, maar er worden al wel tribuutbetalingen gedaan. Aan de zuidzijde van het eiland Tyrus laat Ithobaäl I tenslotte de z.g. Egyptische haven bouwen dan wel, dat hij die sterk laat vergroten.

3.Ithobaäl II wordt ook wel Tubail of Ethbaäl genoemd. Hij komt in 745 voor als koning van Tyrus

én als tribuutbetaler aan Tiglath‑Pileser III van Assyrië. Deze Ithobaäl regeert tot 740 en wordt dan

opgevolgd door Hiram II.

4.Ittobaäl:koning van Byblos in de 12e of 13e eeuw.  De exacte regeringsdata zijn niet bekend.

Zie: Regeerders van Tyrus, Map 75

 

Itinerario          = rondvaart, verkenning van de kusten. Een beroemde is die van Ps.Skylax.

Een hedendaagse uitvoering vinden we bij E.Lipinski: Itineraria Phoenicia OLA 127.

 

Ituci:                Tejada la Vieja. Iberische nederzetting van 900-300 v.C.

IVOOR


De ivoren voorwerpen uit Nimrud van Fenicische makelij zijn beroemd, maar ook elders zijn voorbeelden van de ivoorbewerking teruggevonden.

-          Spanje

-          Acebuchal

-          Kumudi

-          Malaga

In Spanje zijn ivoren voorwerpen teruggevonden in de volgende plaatsen:

-          Zalama de la Serena

-          La Joya

-          Sfetilla/Setefilla?

-          Cordoba

-          Acebuchal

-          Carmona

-          Santa Lucia

-          Bencarron

-          Cruz del Negro

-          Alcantarrilla

-          Cast.de Dona Blanca

-          Osuna

-          Malaga

-          Villaricos

-          Bajo de la Campana (5e eeuw v.C)

Voornamelijk uit de 7e en 6e eeuw v.C.

Zie: 100.CATALOGO DOCUMENTAL DE LOS FENICIOS EN ANDALUCIA J.A.M.Ruiz. Junta de Andalucia. Consejeria de Cultura. 1995. N.a.v.het IVe Internationale Congres voor Fenische en Punische Studies te Cadiz. Veel foto's en kaarten. Van enorm belang vanwege de nederzettingsgeschiedenis. Zeer uitgebreide bibliografie.

Ivoor uit Acebuchal.

Er staat een steenbok op afgebeeld. Acebuchal ligt in Zuid-Spanje. Er ligt een parallel met de Nimrud ivoorstukken.

50.1.9.     Una scodellina eburnea da acebuchal M C D'Angelo    Pisa

Kumudi.

Over de ivoren figuren, die in Kamid el-Loz werden gevonden. Praten we over de periode van omstreeks 1400 v.C?

50.1.17.Gli avori Kamid el Loz           S Moscati              Roma

Ivoor uit Malaga.

Gevonden op de heuvel van de Alcazaba. Vergelijkbare ivoorstukken vinden we in Carthago, Sparta en Populonia.

51.7.12.La scène figurée de Malaga et l'imagerie phénicienne  Gran‑Aymerich,J M

p.m.: Samaria!

Sparta
-         Zalama de la Serena
-         La Joya
-         Sfetilla/Setefilla?
-         Cordoba
-         Acebuchal
-         Carmona
-         Santa Lucia
-         Bencarron
-         Cruz del Negro
-         Alcantarrilla
-         Cast.de Dona Blanca
-         Osuna
-         Malaga
-         Villaricos
-         Bajo de la Campana
 
Populonia
Nimrud
Kumudi
Carthago
Samaria
 
ncfps

See for more information and in the English language:

 


 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

afbeeldingen
 



Izebel:             Isbaäl. Dochter van Ithobaäl van Tyrus. Zij huwt Achab van Israël in 875 en regeert tot 853 over Israël. Zij bevordert de Baäldiensten in Israël. Tijdens een paleisrevolutie wordt zij uit de ramen van haar paleis gegooid. (Zie: 1 Koningen 17:8 e.v).  Ze wordt ook wel Jezebel genoemd. Haar dochter is  Athalia en die huwt de koning van Juda.  Een uitstekende sfeertekening van haar leven, zij het ietwat geromantiseerd, wordt gegeven door Guus Kuijer in zijn boek "Izebel van Tyrus", Amsterdam‑ 1988.

Izebel komt er in de bijbel niet zo best van af. Zij haalt Baälpriesters naar het land. Haar grote

tegenstrever is Elia. na de dood van Achab vindt er uiteindelijk een staatsgreep plaats o.l.v Jehu, die in 841 korte metten maakt met de Baäldiensten. Honderden Baälpriesters worden vervolgd en uitgemoord. Alleen de ex‑minister Obadja weet ongeveer 100 Baäl‑priesters verborgen te houden in twee holen.
 
ncfps