Bomen: Zie vooral bij Plinius de oudere.
Bomilcar: De voornaamste onder de onder die
naam bekende Carthaagse figuren zijn:
a.Carthaags
veldheer, die in 309 verslagen werd door Agathocles. Daarna wordt hij verdacht
van een usurpatie, of heeft die daadwerkelijk getracht uit te voeren. In ieder
geval wordt hij gegrepen en gekruisigd.
b.Carthaags
admiraal tijdens de tweede Romeins‑Carthaagse oorlog. Menigmaal heeft hij
vloten van tot 60‑100‑120 schepen onder zich. Hij opereert echter zeer
voorzichtig. Hij wordt nooit rampzalig verslagen,maar hij boekt ook nooit een
grote over‑
winning.
Hij gebruikt de Carthaagse vloot meer als ondersteuning voor de Carthaagse
legers of als
louter
transportmiddel. Hij opereert voor de Etruskische kust, landt te Locri en
verschijnt voor Syracuse en Tarente. Wellicht is hij ook in de Griekse wateren
actief geweest ter ondersteuning van Macedonië. Bomilcar was gehuwd met een
dochter van Hamilcar en vormde het thuisfront van de Barciden in Carthago.
c.Legeraanvoerder
van Jugurtha van Numidië, die verantwoordelijk was voor de moord op Massiva;een
van de troonpretendenten voor Numidië.
B*MLK: Punische naam (1x geregistreerd).
B*MLQRT: Neopunische naam:verschrijving voor
Bodmelqart. Punische naam (3x).
Bondi,S.F: Hedendaags auteur bekend van
o.a:"Le stele de Monte Sirai", Rome 1972.
Bonello,
V: Hedendaags auteur, die deel
uitmaakte van de Italiaanse expeditie naar Malta in 1963.
B*NK: Neopunische naam uit Dougga (N
4).
Bonorva: Vindplaats van Punische objecten te
Sardinië.
Bonsor,
G: Auteur van o.a.:"Les colonies
agricoles pré‑romaines de la vallée du Baetis" in Rev.archéol.XXXV,1899.
Hij heeft veel Fenicisch ivoor teruggevonden.
B*NWK: Neopunische naam uit Dougga (N
3).
B**S(H)TRT: Punische naam (2x geregistreerd).
Bordj
el Amri:
Bordj
Djedid: Vierkant fort bij Carthago,
waar in de nabijheid ook de begraafplaatsen lagen.
Merlin, Inscriptions romaines de Bordj-Djedid,
Bier-el-Heuch;intailles antiques, BCTH, 1907, p. CCIX-CCXIII.
Bordj
el-Amri: vindplaats in Noord-Afrika
Gauckler
(P.), Inscription chrétienne de Bordj el Amri (Tunisie), BSAF, 1903, p.
251-254. 1982 Duval (Y.), Loca sanctorum, t. I, 1982, p.
25 , n° 11 : inscriptions martyrologiques
Bordj Haouida: vindplaats in Noord-Afrika
Carton (Dr), Inscriptions romaines de Bordj Haouida et
d'Utique, BCTH, 1906, p. CCXXXI.
Bordj el Krelei: vindplaats in Noord-Afrika
Poinssot
(L.), Inscriptions latines de Bordj-el-Krelei, de Tebourba (Thuburbo
Majus) et de la région de Djedeida, BCTH, 1938-9-40, p. 325-327.
Bordreuil,
P.: Hedendaags auteur van
o.a."Inscriptions sigillaires ouest‑semitique II" in Syria 1975 en
veel meer!
Boreïden: Belangrijkste familie in Carthago tussen 550‑450. Stamvader
van deze Carthaagse familie schijnt Mago geweest te zijn. Ze worden dus ook wel
de Magonieden genoemd.
B*RNLLY: Punische naam (1x geregistreerd).
Borsthanger: Veelal deel van een harnas. Een fraai
exemplaar is gevonden bij Ksour es Saf.
Bosa: Noordelijk van Tharros op
Sardinië ligt aan de westkust de plaats Bosa, waarvan een zandsteenfragment
bekend is vanuit de 8e eeuw! Helaas is het origineel verloren gegaan. Zie: J
Euting (Mémoires de l'Académie des Sciences de St Pétersbourg, ser 7,17,3
(1871) p 72. Er moet gestaan hebben:
k
qld
__________________________________________________
KAART
Campeda hoogvlakte
M Mannu
SARDISCHE
ZEE Bosa
Macomer
M
Ferru Tirso
Tharros
1:500.000
__________________________________________________
Foto 294 uit het
archief van de schrijver.
De toegang tot de
haven van Bosa.
Foto 295 uit het
archief van de schrijver.
Het fort, dat de
toegang tot de haven van Bosa
controleerde,
althans de resten ervan.
Bosch‑Gimpera,
P.: Hedendaags auteur van o.a."Phéniciens
et Grecs dans l'antique occident" in:La nouvelle Clio.
B*S(H)': Neopunische naam uit Maktar.
Bossert,
H.T: Hedendaags auteur bekend van
o.a.:"Altsyrien" (Tubingen
1951).
Bostar: Carthager, die in 240 door
huurlingen wordt gedood. De naam duikt t.t.v. de 2e Punische oorlog
ook op bij Capua.
B*S(H)TRT: Punische naam (4x)=vergissing voor
Bodasjtarte.
B*S(H)TRRT: Wellicht verschrijving voor
BD*S(H)TRT.
Bosworth‑Smith,
R: Auteur van o.a.:"Carthage and the Carthagians" (London 1902).
B*T': Neopunische naam.
Botrys: Fenicische plaats in Midden‑Libanon.
Het is het huidige Batroun. In de oudheid behoorde het lange tijd tot Sidon,
Byblos en/of Tyrus.
__________________________________________________
KAART
Enfé
Bostrena‑rivier
Botrys
MIDDELLANDSE
ZEE
LIBANON‑GEBERGTE
Byblos
Nahr Ibrahim
__________________________________________________
0______________________________________25km
vervolg Botrys: Plinius beschrijft in zijn
"Natuurlijke historie" onder 5.17.78 de Fenicische kusteden. Hij
noemt daarbij ook Botrys. Deze Fenicische nederzetting wordt niet in de Assyrische annalen vermeld,
voor zover bekend is. De plaats ligt aan de Bostrena‑rivier en behoort de
meeste tijd tot het gebied van Byblos, ondanks het feit, dat de plaats volgens
Menander van Ephesus gesticht werd door Itho‑Baäl van Tyrus tussen 887‑856.
Overigens wordt Botrys als Batruna reeds genoemd in de El‑Amarna brieven. De
geschiedenis van de plaats begint dus minstens in de 14e eeuw, maar wellicht is
de plaats nog wel ouder.
Bou Arada: vindplaats in Tunesië.
Literatuur: Gauckler, Inscriptions du Fahs et du
Bou-Arada (Tunisie), BCTH, 1903, p. 554-563. Merlin, Statue de
Saturne à Henchir-es-Srira;
inscriptions romaines trouvées à Henchir-Brerrita et à Bou Arada, BCTH, 1906, p.
CCI-CCVI.Poinssot, Inscriptions romaines de la région de Bou-Arada et de
Furnos Majus, et lampe romaine de Sousse ,
BCTH, 1930-1931, p. 126-130. Merlin, Statue de Saturne à Henchir-es-Srira;
inscriptions romaines trouvées à Henchir-Brerrita et à Bou Arada, BCTH, 1906, p. CCI-CCVI.
Naïdé Ferchiou. – Recherches sur l’iconographie religieuse dans l’ancien
territoire de la Carthage punique :
un fronton de chapelle de la région de Bou Arada (Tunisie) , Ant.
Af., 34, 1998, p. 57-64.Bou Arada (région) Ferchiou (Naïdé) et
Gabillon (Aimé). - Une inscription grecque magique de la région de Bou Arada
(Tunisie), ou les quatre plaies de l'agriculture antique en Proconsulaire, BCTH,
n.s., 19, 1983, p. 109-123. Discussion, p. 124-126. NAÏDÉ FERCHIOU, Glanes
épigraphiques dans la région de Fahs-Bou Arada, Africa
romana, 11, 1994, p.1329-1340.
Bou Djelida: DOUBLET (G.), Note sur deux monuments antiques de Tunisie, p.
129. [Stèle de Bou-Djelida ; mausolée de l'Henchir Messaour. ] BCTH 1892.
Bouchenaki,M: Hedendaags historicus, die o.a. in 1966
publiceerde over de plaats Tipasa op de Noordafrikaanse kust. Belangrijk is ook
"Contribution à la connaissance de la Numidie avant la conquête
romaine".
Boucher,
E: Hedendaags auteur van o.a.:"Céramique archaïque d'importation au Musée Lavigerie de
Carthage", Cahiers de Byrsa III 1953. Ook bekend van "Les Etrusques
et Carthage" in:Mélanges de l'école francaise de Rome XLV 1953.
Bou Grara: zie
Gighti
Bou Jdaria: Poinssot
(L.), Inscriptions latines de Bou-Jdaria, BCTH, 1938-9-40, p. 155-157.
Bou Kornein: Merlin, Antiquités
et inscriptions romaines découvertes à Bou Ghara(Gighti), au Goubellat, à
Menzel Dar-Bel-Ouar, Bou Kornein, Béja, BCTH,
1906, p.CCLXXI.
Bouni,
A.: Hedendaags auteur van
o.a."Rapport préliminaire sur la premiére campagne de fouilles(1975) à Ibn
Hani" in: Syria 1976.
Bou
Settou: Vindplaats van amforen
bij Oea aan de Tripolitaanse kust.
Bovill, E.W: Hedendaags auteur, bekend van
o.a.:"The golden trade of the Moors (London
1958).
Bowman,
J: Samensteller van het
tijdschrift ABr‑Nahrain/Dep.of Semitic Studies/Univeristy of Melbourne.
B*WT: Neopunische naam.
BPS*: Neopunische naam.
'
BQS(H): Neopunische naam (Bocchus), die 8
x geregistreerd is op munten.
BQS(H)T: Fenicische naam (1x)=Beqosjet.
BQY: Neopunische naam uit Leptis
Magna (N 32). Wellicht latijnse Boccius.
BR: Neopunische naam. Komt 1 x op
munt voor.
BR': Punische naam (1x
geregistreerd).
Bragadas:
rivier Medjerda in Noord-Afrika
kaart
|
Brancoli,
I: Mede‑auteur van "Mozia
III" in Studi Semitici 24, Rome 1967.
Branden,
A van den: Hedendaags auteur van o.a."L'inscription néopunique de Mactar
KAI 145"(RSF 1973).
BRGD: Punische naam (1x).
Brigantium:
plaats op kust Noord-Spanje
kaartje
|
British
Museum:
Brittanië: Zeer waarschijnlijk heeft Himilco de
zeevaarder in de 5e eeuw het grote eiland ALBION bereikt.
BRK: Punische naam (25 x) en
neopunische naam (5x).
BRK': Punische naam (2x
geregistreerd).
BRK'T: Neopunische naam uit Leptis Magna
(N 34).
BRKB*L: Neopunische naam, die 18 x
geregisteerd is. Voorts in Fenicisch 1x en in Punisch 6x voorkomend=Barikbaäl.
BRKBT: Neopunische naam (2 x
geregistreerd).
BRKMLK: Punische naam (1x geregistreerd).
BRKMLQRT: Punische naam (1x)=CIS I 5981,1.
BRKS(H)MS(H): Fenicische naam (1x geregistreerd).
BRKT: Punische naam (1x) en
Neopunische naam(1x).
BRKTMLQRT: Fenicische naam (1x geregistreerd).
BRKTB*L: Neopunische naam.
BRKTGD': Neopunische naam uit Ed‑Dafnia.
BRMLQRT: Punische naam (1x geregistreerd).
BRN: Punische naam (1x)=CIS I
3665,2.
Bron
der duizend amforen: Een bron bij Carthago in de omgeving van Bordj Djedid. De
buitenkant is Romeins; de binnenkant Punisch. Hier zijn gouden munten gevonden.
De bron is zeer belangrijk, want het is de enige zoetwaterbron van het gehele
schiereiland.
Bronnen: bijvoorbeeld:
BRONNEN uit zuiden en
westen
|
Autochtone BRONNEN
|
BRONNEN uit noorden en
oosten
|
3e dynastie
2640-2575 >>>
Khasekumui c.2640
>>>
|
Byblos
|
|
4e
dynastie >>>
Heteferes, moeder Keops
Keops
Meritites, vrouw van:
Snofru
|
Byblos
Scheepslading hout
|
|
5e dynastie
2465-2323 >>>
Sahoure
Neferirkare-Kakai
Niuserre
Ounas
|
Byblos
|
|
6e
dynastie 2325-2155 >>>
Pepi
I
Pepi
II
Merenre
|
Kinderen van Hathor, de
dame van Dendera
|
|
Ibdabi van Byblos
2045-2037
|
||
12e
dynastie 1991-1785 >>>
Sesostris
I
Sesostris
II
Amenemhet
III
Amenemhet
IV
|
Byblos
Abishemu I: alabastervaas,
obsidiaanvaas, collier van 102 amatiststenen, scarabee
Yapishemuabi:
obsidiaankist, baas van grijze glas, hangers van goud en amatist, broche,
plaat
|
|
13e
dynastie 1785-1650
Neferhotep
I 1741-1730 >>>
|
Byblos
Yakinilu
Tantin-Hammu: relief.
Koningen worden als een soort burgemeesters gezien.
Ilim-ayapi
|
|
Kanaanieten x purper
|
<<< Nuzi Midden 2e
millennium
|
|
18e
dynastie 1490-1436 >>>
Tutmosis
III
|
Byblos
Blok met zijn naam in
tempel Baalat-Gubal van de architect Minmose + tribuut van de Retenou (Syrië)
|
|
Amenophis
III 1386-1349 >>
Amenophis
IV 1350-1334
|
El-Amarna
tabletten:
|
|
BRONNEN uit zuiden en
westen
|
Autochtone BRONNEN
|
BRONNEN uit noorden en
oosten
|
Seh
I 1318-1302 >>>
|
cederbomen
|
|
<<< Ebla, Mari,
Emar
|
||
Ramses
II 1290-1224 >>>
|
Byblos
veroveringen
|
|
<<< Ugarit
|
||
Byblos: sarcofaag Ahiram
12e eeuw?
|
||
Wen-Amon
c.1075 >>>
|
Byblos: Zakarbaal
Arvad
|
<<< TiglatPileser
I 1114-1076
|
<<>> Homeros:
Ilias
|
||
Saul
1030-1010
|
Stam Asher
|
|
David
1015-975
|
Tyrus: Abibaal + Hiram I
|
|
Salomon
970-931
|
Tyrus: Hiram I:
paleis+tempelbouw, tarsis- schepen Ofir
|
<<>> Homeros:
Odysseus
|
Seshonq
I 945-924 >>>
|
Byblos: inscriptie
Yahimilk + Abibaal van
Byblos
|
|
Orsokon
924-887
|
Byblos: inscriptie
Elibaal + Shapatbaal I van
Byblos
|
|
tribuut
|
<<< Asurnasirpal
II 883-859
|
|
Ajab
847? <<<
|
Tribuut
Jezabel
|
<<< Salmanasar
III 858-824
|
Joram <<<
|
Atalia
|
>>> inscriptie
Kilamuwa te Samal
|
tribuut
|
<<< Adad-nirari
III 810-783
|
|
Grafinscripties Tyrus 8e
eeuw
|
||
tribuut
|
<<< TiglatPileser
III 744-724
|
|
tribuut
|
<<< Sargon II
721-705
|
|
tribuut
|
<<< Senaguerib
704-681
>>> inscriptie
Karatepe
|
|
Tribuut
Vazal:Baal van Tyrus
|
<<< Asarhadon
680-669
|
|
tribuut
|
<<< Asurbanipal
668-627
|
|
BRONNEN uit zuiden en westen
|
Autochtone BRONNEN
|
BRONNEN uit noorden en
oosten
|
Necao
610-595 >>>
|
||
Beleg Tyrus: 585-572
|
Nabucodonosor II 604-562
|
|
Amasis
570-526 >>>
|
||
Bouw 2e tempel in
Jeruzalem
<<<
|
Sidon+Tyrus participeren
|
|
Inscripties te Saqqara,
Abydos, Elefantina, Abu Simbel 6e
eeuw <<<<
|
||
Shapatbaal II, Yehawmilk
van Byblos c.500
|
||
Amrit: ivoor van Shadrapa
5e eeuw
|
||
Cyprus: Milkyaton 392-391
van Kition. Idalion, Tamassos
|
Bronnen
zoals aangegeven in: Fenicios y Cartagineses en el Mediterraneo, Catedra 1999.
Bronsjes: Vooral Syrofenicisch uit het 2e
millennium v.C. een voorbeeld uit boek 129.
Fig.129
|
BR*S(H): Punische naam (1x).
Broughton,
T.R.: Hedendaags auteur van
o.a."The Magistrates of the Roman
Republic " en
"The Romanization of Africa Proconsularis"(Greenwood Press
Publishers,New York 1968).
BRQN: Punische naam (1x)=Barkan (CIS I
4840,5).
BRQND: Punische naam (1x).
BRQNY: Punische naam (3x).
BRSD: Punische naam (1x).[EH 82,2).
BRT': Neopunische naam (Brutus).
Gevonden te DJ.Mansour.
'
Bruncu
e teula: vindplaats op Sardinië
Bruttium: Het huidige Calabria, dat in de
oudheid genoemd werd naar de oorspronkelijke volksstam:de Bruttiërs. In 215
sloten zij zich aan bij Hannibal en vochten tot aan de slag bij Zama met hem
mee. Na de oorlog moesten zij het statuut van "dedicticii" ondergaan.
kaart
|
afbeelding
|
Brindisium: Belangrijke haven voor de Romeinen
tijdens de tweede Punische oorlog, waarbij de Romeinen de Adriatische zee
konden blokkeren.
BRY: Punische naam (2x).
BRYK: Neopunische naam uit Leptis
Magna (N 33).
BSA: Afkorting van Annual of the British School
at Athens .
BS(H)': Fenicische naam (1x).
BS(H)K': Neopunische naam uit Volubilis met
een berberachtergrond.
BS(H)LMN: Neopunische naam.
BS(H)M: Neopunische naam. In combinatie
met YBS(H)M=Ibiza.
BS(H)MN: Punische naam (1x geregistreerd).
BS(H)R: Punische en neopunische naam.
BS(H)RBL: Neopunische naam uit Constantine (N
50).
BS(H)RM: Punische naam (1x geregistreerd).
BS(H)RY: Punische naam (1x geregistreerd).
BS(H)TS*N: Neopunische naam uit Maktar (N 8).
BSY: Neopunische naam.
BT'S(H)MN: Punische naam (1x geregistreerd).
BTB*L: Neopunische naam uit Ksour Abd el‑Melek
(N 1). Punische naam (14 x).
BTN*M:
Fenicische naam (2x)=Batnaom
(KAI 11,1).
BTN*MT: Punische naam (1x)=Batnaomat (CIS
I 1532,3‑4).
BTNWK: Neopunische naam.
'
BT*S(H)MN: Batesjmoen. Punische naam (CIS I
2326,6).
BTP*MY: Batp*umy. Punische naam (RES 107,2‑3).
BTRT: Punische naam (1x
geregistreerd).
BTS(H)LM: Punische naam (1x) en Fenicische
naam (1x).
Bubastis: Plaats in Egypte aan een zijarm van
de Nijl, waar het kanaal van de farao begonnen zou zijn in de richting van de
Rode Zee. De Feniciërs zijn behulpzaam geweest bij de aanleg ervan.
Buccellati,
G.: Hedendaags auteur van
o.a."Cities and Nations of ancient Syria"(1967Roma).
Buchanan,
D.: Hedendaags auteur van
o.a."Glozel, the beginnings of a decipherement".
Buchholz, H.G.: Hedendaags auteur van
o.a."Prehistoric Greece
and Cyprus‑An archaeological handbook"(Phaidon).
Bulla Mensa: vindplaats in
Noord-Afrika. Literatuur: M’Charek (A.), De saint Augustin à Al-Bakri. Sur la localisation
de l’ager Bullensis dans l’Africa, CRAI,
1999, p. 115-142. Kalaat es Senane. Cagnat,
Résultat des relevés archéologiques correspondant à la carte d'Ebba-Ksour et de
Kalaat,s-Senan, BCTH,
1921, p. CCCLVIII.
Bulla
Regia: plaats in Noord-Afrika.
Literatuur: Kotula, T.: A propos d'une inscription reconstituée de Bulla Regia
(Hamman-Darradji). Quelques municipes mystérieux de l'Afrique Proconsulaire. -
MEFRA 79 (1967) 207-220. ROGER HANOUNE, «Opus africanum» à Bulla Regia
(Tunisie), Africa romana, 7, 1989, p. 409-414.
YVON THÉBERT, Le proconsul inconnu de Bulla Regia (ILAfr. 456): une
nouvelle hypothèse, Africa romana, 7, 1989, p.
879-886. HABIB BAKLOUTI, L'hydraulique de Bulla Regia: les
citernes publiques "BR3 ", Africa
romana, 11, 1994, p.693-710. ROGER HANOUNE, Un dessin d'architecture au
théâtre de Bulla Regia (Tunisie), Africa
romana, 11, 1994, p.911-914. ANNA LEONE, Un'adultera meretrix a Bulla
Regia: alcuni aspetti della
città tardo antica, Africa romana, 11,
1994, p.1371-1384. Duval
(N.), Le dossier du groupe épiscopal de Bulla Regia, BSNAF, 1969, p.
207-236. 1905 Espérandieu (cdt), Cippe de Bulla Regia, BSAF,
1905, p. 289. 1906 Merlin (A.), Fouilles de Bulla Regia, CRAI, 1906, p. 217,
363, 547, fig. 1906 Merlin, Fouilles de Bulla Regia (inscriptions romaines), BCTH,
1906, p. CCLXIII-CCLXIX. 1906 Merlin, Inscriptions romaines relevées sur les
bords de l'Oued Gueniche, à Jemajeur, et antiquités romaines de Bulla Regia, BCTH,
1906, p. CCLIII-CCLVI. 1907 Merlin, Fouilles et inscriptions romaines de
Sbeitla, Bulla Regia, El-Djem, Carthage ,
BCTH, 1907, p. CCXXXII-CCLXI. 1909 Carton (Dr.), Note sur les fouilles
exécutées en 1909 dans les thermes publics de Bulla Regia, CRAI, 1909, p.
581-589. 1910 Cagnat (R.), Inscription romaine trouvée à Bulla Regia (Tunisie),
BCTH, 1910, p. 220-224. 1910 Carton, Note sur les fouilles exécutées en
1910-1911 à Bulla Regia, CRAI, 1911, p. 595-603. 1911 CANAL (J.). -
Excursion à Bulla Regia et en Kroumirie, R. Tun., 18, 1911, p. 360-377.
1911 Dieulafoy , Dernières découvertes [thermes] à Bulla Regia, CRAI, 1911, p.
3-4. 1914 Carton, Découvertes faites en 1914 dans les fouilles de Bulla Regia,
BCTH, 1915, p. 184-208 1914 Héron de Villefosse, Les fouilles de Bulla
Regia, CRAI, 1914, p. 311-312. 1915 Carton (L.), L'église du prêtre
Alexander découverte à Bulla Regia en 1914, CRAI, 1915, p. 116-130, fig.
1917 Carton (L.), Les fouilles de Bulla Regia en 1916, CRAI, 1917, p. 149-156.
1919 Carton et Cagnat, Rapport sur les fouilles exécutées à Bulla Regia
en 1919-1920, CRAI, 1920, p. 323-329. 1919 Carton, Un pavement de
mosaïques trouvé à Bulla Regia, BCTH, 1919, fig., p. 112-115. 1922
Carton (L.), Les fouilles de Bulla Regia du printemps 1922, CRAI, 1922, p.
326-333. 1922 Carton, Inscriptions latines de Bulla Regia, BCTH, 1922,
p. CLXXVIII-CLXXIX. 1922 Carton, Les fouilles de Bulla Regia, CRAI, 1922,
p. 172-175. 1924 Carton (L.), Fouilles à Bulla Regia en 1924, CRAI, 1924, p.
258-260. 1914 Héron de Villefosse, La croix byzantine de Bulla Regia,
CRAI, 1914, p. 697-702, fig. 1967 Tadeusz Kotula, A propos d'une
inscription reconstituée de Bulla Regia (Hammam Darradji). Quelques municipes
"mystérieux" de l'Afrique proconsulaire, MEFR, 79, 1967p. 297-220.
1973 Thébert (Yvon), La romanisation d'une cité indigène d'Afrique :Bulla
Regia, MEFR, 85, 1, 1973,p. 247-312. 1982 Duval (Y.), Loca sanctorum, t.
I, 1982, p. 94 , n° 43 : inscriptions martyrologiques. 1990 Activités archéologiques de l'EFR :
Bulla Regia, MEFRA, 101, 1, 1990, p. 542-544. 1991 Activités
archéologiques en 1990, Bulla Regia, MEFRA, 103, 1991, 1 , p. 365-368 1992 Activités archéologiques en 1991, MEFRA,
104, 1992, 1, p. 523-525: Bulla Regia. 1993 Activités de l'EFR, Chronique :
Bulla Regia, MEFRA,1993, 105, 1, p.482. 1990 Activités EFR, 1989, MEFRA,
102, 1990, 1,p. 498-500, Bulla Regia. Merlin (A.), Inscriptions récemment
découvertes en Afrique relatives à Plautien et à sa famille, CRAI, 1905, p.
471-476. Bulla Regia, Timgad .
Quoniam (Pierre), Fouilles récentes à Bulla Regia, CRAI, 1952, p.
460-472.
Bulla regia (région) WINKLER
(A.). - Une exploration archéologique entre Bulla Regia (Hammam.Darradji)
et Tabraca (Tabarca), Tunisie, R.Tun., 22, 1915, pl., p. 133-137.
Merlin, Stèle romaine découverte au lieudit Dar-en-Riah près de Bulla
Regia, BCTH, 1913, fig., p. ccx-ccxi. Winkler (A.). - Une exploration archéologique
entre Bulla Regia (Hammam.Darradji) et Tabraca (Tabarca),
Tunisie, R.Tun., 22, 1915, pl., p. 133-137.
foto
|
Bunnens,
G: Hedendaags auteur van
o.a."L'expansion phénicienne Méditerrannée" (Inst.Bel.de Rome 1979).
Buti
al-Chemal:
Busigny,
F: Hedendaags auteur van
o.a."Das Altertum"(1965).
BWBYL: Neopunische naam ( 2 x
geregistreerd).
BWM*N': Neopunische naam uit Guelma (N
20).
Byblos: Een van de oudste (pre)Fenicische
nederzettingen. In de tegenwoordige plaats Jbail zijn uitgebreide
onderzoekingen gedaan op archeologisch gebied.
l b
g
_____________
Gebal=Byblos
_____________
Byblos
ofwel het huidige Djebail ligt 27 km ten noorden van Beiroet. De eerste
nederzettingssporen
stammen
uit 6‑7000. In de periode 2500‑2000 wordt de eerste tempel voor Baälat gebouwd.
Deze wordt in 2150 verwoest. Na 2000 bouwt men op dezelfde fundamenten een
tempel voor Isis. Dit hangt samen met de legende, dat Isis in Byblos het lijk
van Osiris vindt. Zij treurt zozeer, dat Osiris weer tot leven komt. Deze legende
symboliseert de seizoenen.
foto
|
Zie:E J Wein,
7000 Jahre Byblos, Nurnberg 1963.
__________________________________________________
KAART
Botrys
JBAIL
Nahr Ibrahim
LIBANON
GEBERGTE
Nahr el Kelb
Berytus
__________________________________________________
Het alfabet van
Byblos behoort tot een van de
oudsten ter
wereld. Hebreeuwse letter
__________
aleph
__________
beth
__________
gimel
__________
daleth
__________
he
__________
waw
__________
zayin
__________
heth
__________
teth
__________
yodh
__________
kaph
__________
lamedh
__________
mem
__________
nun
__________
samekh
__________
ayin
__________
pe
__________
tsade
__________
qoph
__________
resh
__________
shin
__________
tau
__________
Reeds in 5000 zijn er beginnende tekenen van
een vissersdorp. Volgens Philo maakt in 2800 de god Kronos een muur rond de
stad.Tussen 2900 en 2300 vindt de eerste tempelbouw plaats. Het is dan nog geen
Fenicische stad. Wel staat de stad t.t.v. farao Snefroe in contact met Egypte
en is al van belang vanwege de houthandel. Pas in de tijd van de El‑Amarna
brieven(1375‑1350) begint het proces op gang te komen, dat omstreeks 1200‑1100
leidt tot de Fenicische stad Byblos.
In
de 14e eeuw houdt de koning RIB‑Addi nog de twee steden Byblos en Beruta over
in zijn strijd tegen de Amorieten. Vergeefs wordt op hulp van Egypte gerekend.
De Egyptenaren noemen Byblos overigens KUPNA. Vanaf 1200: Byblos heerst dan ook
over Botrys en sommige steden
in
het binnenland. Ook Berytus moet tot haar invloedssfeer gerekend worden. Tot
1100‑1000 is
Byblos
een van de belangrijkste steden van Fenicië, maar vanaf die tijd wordt de stad
over‑
vleugeld
door Sidon en wat later door Tyrus. In de tijd van Zakar‑Baal is Byblos een
machtige
onafhankelijke
stad(ca.1075), die de farao van Egypte voorwaarden kan stellen omtrent de
levering
van
goederen. Wellicht heeft niet al te lang hierna Byblos ook zijn belangensfeer
in de Egeïsche zee, alwaar het eiland Melos qua naam in ieder geval een
verbinding heeft met Byblos. Melos, Mimblis of Mimwalles is terug te leiden op
Byblos. Halverwege de 8e eeuw gaat Byblos definitief tribuut leveren aan de
Assyriërs. Het doet dat onafhankelijk van de grote buur Tyrus, die wel Sidon,
maar niet Byblos onder controle heeft. We zien om de beurten Sidon en Tyrus
vervolgens in opstand komen tegen de Assyriërs, Nieuw‑Babyloniërs en Perzen,
maar nergens ervaren we, dat Byblos aanstichter van opstanden is. Het is zelfs
zeer de vraag. of Byblos actief in enige opstand heeft meegedaan. Zo blijft de
stad ook buiten het gemeenschappelijk project van Arvad,Sidon
en
Tyrus om Tripolis te stichten.Toch is het een echt Fenicische stad in het hart
van Fenicië, waarbij het "heilige" centrum vertegenwoordigd werd met
de Adonisrithen en het Afka‑heiligdom in de bergen. Omstreeks de helft van de
4e eeuw begint Byblos zijn eigen munten te slaan. In 332 loopt Byblos met de
meeste andere Fenicische steden over naar Alexander. Daarna zet de vergrieksing
van de stad zich sterk door. In 66 arriveert de Romein Pompeius te Byblos.
Langzaam gaat de stad verder in betekenis achteruit, vooral wanneer de
cederbossen verdwijnen.
foto
|
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
In
1860 na Chr. wordt Byblos herontdekt door E.Renan, die zijn bevindingen
neerlegt in "Mission
de
Phénicie". P Montet start de eerste grote opgravingen in 1919 na Chr., die
onder M Dunand in 1925 na Chr een vervolg krijgen.
foto
|
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
Afkomst
naam: Deze is afgeleid van BUBLOS=papyrusrol. Niet alleen vanwege het papyrus,
maar later nog meer vanwege het linnen van Byblos wordt de stad handels‑economisch
van grote betekenis.
foto
|
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
Ondanks,
dat vanaf 350 de vergrieksing van de stad grote vormen aanneemt, blijven de
oude rithen en gewoonten nog lang levend. Nog in de 1e eeuw na Chr, beschrijft
Strabo de stad als de zetel van de verering van Adonis. ook Lycius weet er nog
uitgebreid over te vertellen. Lang blijft ook de egyptische invloed in Byblos
nog merkbaar. Byblos is altijd de poort van Egypte binnen de Fenicische wereld
geweest.
foto
|
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
De
laatste koning van Byblos werd in 66/65 door Pompeius terechtgesteld. Deze
koning was Kinyras. We kennen niet alle koningen van Byblos, maar de volgende
wel:
zoon van Baalat‑rum c.2350
Ibdadi c.2050
Abishemu 1820‑1795
Ibshemuabi 1795‑1780
Reyen of Yakin‑El 1780‑1765
Yantin‑hamu of
Inten?Entin 1765‑1735
Ilima‑yapi? 1735‑1720
Abushemu II 1720‑1700
Yapa‑Shemuabi 1700‑1690
'Akary 1690‑1670
Akäy 1670‑1650
[geen informatie]
Rib Addi 1375‑1355
Ahiram ? 13e of 11e eeuw
Ittobaäl ? 13e of 11e eeuw
Zakarbaäl ca.1075
Yehimilk ca.950
Abibaäl ca.930
Elibaäl ca.920
Shipit‑Baäl ca.900
[geen
informatie=wellicht geregeerd door Tyrus of Sidon of door allebei].
Shipit‑Baäl
II ca.740
Ormilk ca.701
Milk‑Asaph ca.670
Shipit‑Baäl
III ca.500
Ormilk II ca.480
Yehar‑Baäl ca.470
Yehawmilk ca.450
El‑Paal 362
Ozbaäl 348
Adramelek 340
Ayinel 333
[geen informatie]
Kinyras ca.65
..................................................
De
Fenicische stad Byblos heeft twee hoofdingangen gekend. Er waren velerlei
tempels, zoals die van Baäl Gebal en Baal Shamen. Deze twee tempels werden
overigens door koning Yehimilk omstreeks 950 hersteld. Hiernaast was er een
zeer oude tempel, die we nu de tempel der obelisken noemen, omdat hier 26
obelisken in de zuidwest hoek van de hof werden gevonden. Er is een smalle
kronkelige hoofdstraat met daarop geënt een onregelmatig stratenpatroon. Daarnaast
is een syteem van kanalen aangetroffen. In de vroege ijzertijd(1200‑900) breidt
Byblos zich tot buiten de stadsmuren uit.
Tot
de beroemdste inscripties behoort die van Yehawmilk in o.a.ANET,p 502:
Ik ben Yehawmilk, koning van Byblos, de zoon
van Yeharba*l, de kleinzoon van Urimilk, koning van Byblos, die de meesteres
van Byblos, koning over Byblos maakte. Ik heb mijn meesteres geroepen(en zij
hoorde mijn stem). Daarom heb ik voor mijn meesteres, de vrouwe van Byblos, dit
altaar van brons gemaakt, dat in deze(hof)is, en dit gegraveerde voorwerp van
goud, dat voor deze inscriptie van mij staat met de vogel/deur van goud, dat geplaatst
is in een (halfedel)steen, die boven dit gegraveerde voorwerp van goud
geplaatst is en dit portiek met kolommen en de (hoofdletters), die daarop zijn
en zijn dak: Ik, Yehawmilk koning van Byblos, heb deze(dingen)
gemaakt voor mijn meesteres,
de vrouwe van Byblos en zij hoorde mijn stem en behandelde mij
vriendelijk. Moge de vrouwe
van Byblos Yehawmilk de koning van Byblos beschermen en verleng zijn dagen en
jaren in Byblos, want hij is een rechtvaardige koning en moge (de meesteres) de
vrouwe van Byblos, begunstig hem in de ogen van de goden en in de ogen van de
mensen van dit land en dat hij ingenomen zal zijn met het volk van dit land.
(Wie gij ook zijt) regeerder en(gewone)man, die werk mocht (vervolgen) aan dit
altaar en dit gegraveerde voorwerp en dit portaal, mijn naam Yehawmilk koning
van Byblos (zul je met de mijne) op dit al taar zetten, en als je mijn naam
niet met die van mij, of als je dit altaar (verwijderd) en (verplaatst van zijn
fundering) van deze plaats en (...moge) de meesteres, de vrouwe van Byblos, die
man en zijn nakomelingen (vernietigen) voor al de goden van Byblos.
foto
|
__________________________________________________
KAART
4 3
14 1 2
5
11 6 7
8 10
13
9
12
15 0 100m
|______________|
^ noord
__________________________________________________
Legenda:
1.Noordoost‑toren(ca.2500) 2.Zesvoudige muur‑ring(ca.2500)
3.Muur(ca.2000)
4.West‑toren bij haven(2000)
5.Koningsnecropool 6.Baalat‑tempel 7.L‑vormige tempel
8.Heilige
zee 9.Huis Amorieten
10.Obeliskentempel(=Resjef) 11.Romeins
theater
12.Neolithische
vestiging 13.Amorieten‑verblijf
14.Kruisvaardersburcht 15.Kust
Veertig
personen uit Byblos.
ncfps
foto
|
De
reis van Wen Amon naar Fenicië en speciaal naar Byblos.
Bijbel: Door de een wordt het gezien als
een grote fabel, voor de ander is het de ultieme waarheid van god. De echte
waarheid zal zoals zo vaak in het midden liggen. Feit is, dat onderdelen van de
bijbel archeologisch worden ondersteund, of door klassieke schrijvers worden
herhaald etc, etc
Zie:
archeologie van de Bijbel bijvoorbeeld.
Diverse
foto’s
|
Bijen: De Feniciërs en Puniërs munten
uit in de bijenteelt. De Romeinen noemen de bijenwas Cera Punica en het wordt
medisch gebruikt.
BYKS'..L: Neopunische naam uit Maktar.
BYLN: Neopunische naam, die 13 x
geregistreerd is op munten.
Bynon
Byrsa: De hoofdburcht van Carthago. Deze
was gelegen op een heuvel en vormde de laatste weerstand tegen de Romeinen in
146. In de legende van Elisja wordt gezegd, dat door een ossenhuid in fijne
reepjes te snijden, zij een stuk land kon afbakenen, waarop de eerste Feniciërs
hun kolonie mochten stichten. Op de Byrsa‑heuvel stonden ook tempels en tegen
de flanken huizen rijen met veelal zes verdiepingen.
Foto’s
|
plattegrond
|
Byssus: Een licht mengsel van fijn linnen
met zijde en van mosselzijde. Hierop werd de purperkleurige textiel van de Feniciërs
gebaseerd.
BYT*N: Neopunische naam uit Bytia.
BYY: Punische naam (7x).
Byzacena: De oude naam van een deel van het
huidige Tunesië in de Romeinse tijd. Byzacena ligt ten zuiden van Carthago en
ten westen van Hadremetum. De naam in de Carthaagse tijd is niet bekend. Literatuur:
SOURAYA BELKAHIA, Les structures politiques
pré-romaines dans les cités de la future Byzacène, Africa romana, 10, 1992,
p.1071-1092. PIERGIORGIO SPANU, RAIMONDO ZUCCA, Le diocesi rurali della Proconsularis
e della Byzacena: aspetti storici ed archeologici, Africa romana, 12,
1996, p. 401-412. DANILA ARTIZZU, La cristianizzazione degli spazi
rurali in Proconsolare e Byzacena: proposte per una strategia di studio,
Africa romana, 12, 1996, p.419-438
See for
more information and in the English language:
Geen opmerkingen:
Een reactie posten